Van gasketel naar warmtepomp

Steeds meer mensen denken eraan om hun gasketel te vervangen door een warmtepomp. Een warmtepomp gebruikt elektriciteit en haalt warmte uit de buitenlucht, bodem of het grondwater. Daardoor kan je het gebruik van aardgas sterk verminderen of zelfs volledig stoppen. Toch is niet iedere woning meteen geschikt voor een warmtepomp. Daarom is het belangrijk om vooraf te bekijken welk type warmtepomp past bij jouw woning, welke aanpassingen nodig zijn en hoeveel de overstap ongeveer kost.

Van gasketel naar warmtepomp

Een klassieke gasketel verbrandt aardgas om je woning en sanitair water te verwarmen. Een warmtepomp werkt anders. Deze installatie haalt warmte uit de omgeving en brengt die met behulp van elektriciteit naar een hogere temperatuur.

Daardoor gebruikt een warmtepomp voor dezelfde hoeveelheid warmte doorgaans aanzienlijk minder elektrische energie dan wanneer je rechtstreeks elektrisch zou verwarmen. Een warmtepomp kan namelijk meerdere kilowattuur warmte produceren met één kilowattuur elektriciteit.

Waarom je gasketel vervangen?

Een belangrijke reden om een gasketel te vervangen is het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen. Bij de verbranding van aardgas komt CO2 vrij. Een warmtepomp verbrandt in de woning geen aardgas en kan daardoor helpen om de directe uitstoot van de woning te verminderen.

Daarnaast wordt verwarming steeds verder geëlektrificeerd. Vooral wanneer je woning goed geïsoleerd is en je beschikt over zonnepanelen kan een warmtepomp een interessante oplossing zijn.

Is jouw woning geschikt voor een warmtepomp?

Niet iedere woning is automatisch geschikt voor een volledig elektrische warmtepomp. Vooral de isolatie van de woning en het bestaande verwarmingssysteem spelen een belangrijke rol.

Een goed geïsoleerde woning verliest minder warmte. Daardoor hoeft de warmtepomp minder hard te werken en kan ze met een lagere watertemperatuur verwarmen. Dat verbetert doorgaans het rendement.

Laat daarom onder andere de isolatie van het dak, de muren en de vloer controleren. Ook ramen en deuren met hoogrendementsbeglazing en een goede luchtdichtheid kunnen een groot verschil maken.

Warmtepomp en bestaande radiatoren

Een warmtepomp werkt het meest efficiënt met een verwarmingssysteem op lage temperatuur. Vloerverwarming is daarom bijzonder geschikt, maar ook bepaalde grote radiatoren of lagetemperatuurradiatoren kunnen gebruikt worden. Dat betekent niet dat je altijd al je radiatoren moet vervangen. Sommige bestaande radiatoren zijn groot genoeg om de woning ook bij een lagere watertemperatuur comfortabel te verwarmen.

Een installateur kan berekenen hoeveel vermogen iedere ruimte nodig heeft en controleren of de bestaande radiatoren voldoende warmte kunnen afgeven.

Welke warmtepomp kan een gasketel vervangen?

Er bestaan verschillende soorten warmtepompen. Welke installatie het meest geschikt is, hangt af van je woning, beschikbare ruimte, verwarmingsbehoefte en budget.

Lucht-waterwarmtepomp

Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft deze warmte via het verwarmingswater af aan vloerverwarming of radiatoren. Dit type wordt vaak toegepast bij renovaties omdat er geen grondboring nodig is.

Bodem-waterwarmtepomp

Een bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de bodem via een horizontaal of verticaal captatienet. Het rendement kan hoog zijn, maar de installatie is meestal duurder omdat grondwerken of boringen nodig zijn.

Hybride warmtepomp

Bij een hybride warmtepomp blijft de gasketel aanwezig. De warmtepomp verzorgt een groot deel van de verwarming, terwijl de gasketel kan bijspringen wanneer meer warmte nodig is. Dit kan interessant zijn voor bestaande woningen die nog niet volledig geschikt zijn voor verwarming op lage temperatuur.

Volledig van het gas af?

Wie kiest voor een volledig elektrische warmtepomp kan de gasketel volledig verwijderen. De warmtepomp verzorgt dan zowel de verwarming van de woning als eventueel het sanitair warm water. Daarvoor moet de woning voldoende energiezuinig zijn en moet de installatie correct gedimensioneerd worden. Een te kleine warmtepomp kan onvoldoende warmte leveren, maar een te grote installatie is evenmin ideaal.

Wat kost een gasketel vervangen door een warmtepomp?

De prijs hangt sterk af van het gekozen type warmtepomp en de noodzakelijke aanpassingen aan de woning. Voor een hybride warmtepomp kan je grofweg rekenen op een investering vanaf ongeveer €5.000. Een lucht-waterwarmtepomp kost vaak tussen ongeveer €8.000 en €15.000.

Een bodem-waterwarmtepomp is doorgaans duurder. Afhankelijk van de installatie, boringen en het benodigde vermogen kan de investering oplopen tot €15.000 à €30.000 of meer.

Hou er rekening mee dat bijkomende werken de prijs kunnen verhogen. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe radiatoren, vloerverwarming, een voorraadvat voor sanitair warm water of aanpassingen aan de elektrische installatie.

Warmtepomp combineren met zonnepanelen

Een warmtepomp combineren met zonnepanelen kan interessant zijn omdat je een deel van de elektriciteit zelf produceert. Hoe meer zonnestroom je rechtstreeks gebruikt, hoe minder elektriciteit je op dat moment van het elektriciteitsnet moet afnemen.

Toch moet je er rekening mee houden dat zonnepanelen vooral veel elektriciteit produceren in de lente en zomer, terwijl een warmtepomp vooral tijdens de koude wintermaanden veel energie gebruikt.

Een slimme regeling kan helpen om de warmtepomp zoveel mogelijk te laten werken op momenten waarop je zonnepanelen elektriciteit produceren. Zo kan bijvoorbeeld het sanitair warm water overdag worden opgewarmd.

Hoeveel elektriciteit verbruikt een warmtepomp?

Het elektriciteitsverbruik van een warmtepomp hangt af van de warmtebehoefte van de woning en het rendement van de installatie. Het rendement wordt onder andere aangegeven met de COP en SCOP. Een warmtepomp met een SCOP van 4 levert over een seizoen gemiddeld ongeveer vier kilowattuur warmte voor iedere kilowattuur elektriciteit die de warmtepomp gebruikt. Het werkelijke rendement kan verschillen door onder andere de buitentemperatuur, de temperatuur van het verwarmingswater, de isolatie van de woning en de manier waarop de installatie is afgesteld.

Eerst isoleren of eerst een warmtepomp plaatsen?

Bij oudere woningen is het vaak verstandig om eerst de grootste warmteverliezen te verminderen. Dakisolatie, muurisolatie, vloerisolatie en betere beglazing kunnen ervoor zorgen dat de woning veel minder warmte nodig heeft.

Dat kan bovendien betekenen dat je een kleinere warmtepomp nodig hebt. Een kleinere installatie is meestal goedkoper en kan bij een correcte dimensionering efficiënter werken.

Test of je woning geschikt is voor lage temperatuur

Heb je momenteel een gasketel met radiatoren? Dan kan je tijdens een koude periode als eerste indicatie testen of je woning warm blijft wanneer je de temperatuur van het verwarmingswater verlaagt. Blijft de woning bijvoorbeeld comfortabel warm met een aanvoertemperatuur rond 50 °C, dan is dat een positieve aanwijzing. Het vervangt uiteraard geen professionele warmteverliesberekening.

Controleer de elektrische aansluiting

Wanneer je overschakelt van een gasketel naar een elektrische warmtepomp stijgt het elektriciteitsverbruik van je woning. Zeker wanneer je daarnaast een elektrische wagen, inductiekookplaat of andere grote elektrische verbruikers hebt, is het verstandig om de elektrische aansluiting te laten controleren. Een installateur kan nagaan of het bestaande aansluitvermogen voldoende is of dat een verzwaring van de aansluiting nodig is en ga na of je bij de goedkoopste elektriciteitsleverancier zit.

Tips bij het vervangen van je gasketel

Laat voor de plaatsing altijd een warmteverliesberekening uitvoeren. Het vermogen van je bestaande gasketel zegt namelijk niet automatisch hoeveel vermogen de nieuwe warmtepomp nodig heeft.

Vraag daarnaast meerdere offertes aan en vergelijk niet alleen de aankoopprijs. Kijk ook naar het voorgestelde vermogen, het verwachte rendement, het merk van de warmtepomp, het geluidsniveau van de buitenunit, garantie, regeling en eventuele aanpassingen aan de woning.

Kies dus niet automatisch voor de installateur die de grootste warmtepomp aanbiedt. Een correct berekende installatie die zoveel mogelijk op lage temperatuur kan werken is meestal belangrijker dan een zo hoog mogelijk vermogen.

Premies voor een warmtepomp

Voor bepaalde warmtepompen en renovaties kunnen in Vlaanderen warmtepomp premies of andere steunmaatregelen gelden. De voorwaarden en bedragen kunnen wijzigen en hangen onder andere af van het type installatie, de woning en het inkomen.

Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden voordat je beslist welke warmtepomp je laat installeren. Hou in een berekening van de terugverdientijd alleen rekening met premies waarvoor je daadwerkelijk in aanmerking komt.

Gasketel vervangen door een warmtepomp?

Wil je jouw gasketel vervangen door een warmtepomp? Laat dan eerst controleren welke installatie geschikt is voor jouw woning. Een installateur kan de warmtebehoefte berekenen, controleren of de bestaande radiatoren geschikt zijn en adviseren welk type warmtepomp en merk het beste past bij je woning.

Door meerdere warmtepompinstallateurs en offertes te vergelijken krijg je een beter beeld van de mogelijke systemen, het benodigde vermogen en de totale kostprijs van de overstap.